Kullandığımız Takvimlerde Mart Ayı

Kullandığımız Takvimlerde Mart Ayı

38139 (0)

Hidayet AYTEKİN

Hidayet AYTEKİN

Tarihimizde yaygın olarak dört takvim kullanılmıştır. Bunlar; 12 Hayvanlı Orta Asya Türk Takvimi, İslamiyet’in Kabulünden sonra takip ettiğimiz Hicri Takvim, Tanzimat Döneminde geçtiğimiz büyüklerimizin yaz- kış günlerini, soğukları- fırtınaları hesap ettikleri Rumi Takvim ve 1925 yılında uygulamaya konulan Miladi Takvim dir.
Orta Asya Türk toplumunda çocukların doğum yılları, insanların yaşları, önemli günler 4 mevsim, 12 ay olan bir takvim sistemine göre hatırlanırdı. Dört mevsim, 12 ay bulunan bu takvimde, 12 Hayvanlı Türk Takvimi’ndeki tarih sistemi günümüzde kullanılan tüm takvimlerden farklıdır. Buradaki 12 hayvan, 12 ayı değil, 12 yılı simgelemektedirler. Zira Türkler’de 12 yıllık periyotlar “devir” ismiyle anılmış ve 12 yıllık süreçteki her yıl bir hayvanın ismiyle anılıp, bu hayvanlara ve yıllara- sembolik anlamlar yüklenmiştir. Bu takvime göre 12 yıl bir devir olarak kabul edilmiş ve her yıl 12 aya, her ay da 4 haftaya bölünmüştür. On iki hayvanlı Türk takvimi günümüzde Orta Asya, Sibirya, İdil-Yayık ve Kafkasya Türklerince halen etkin olarak kullanılmaktadır.
Hicri Takvim, Peygaberimiz Hz Muhammed’in Mekke’den Medine’ye göç ettiği yıl başlangıç kabul edilir. Hicri takvimde bir yıl 354-355 günden oluşmaktadır. Yeni Yıl Muharrem ayı ile başar ve Safer, Rebiülevvel, Rebiülahir, Cemaziyelevvel, Cemaziyelahir, Recep, Şaban, Ramazan, Şevval, Zilkade ve Zilhicce ayları ile devam eder. Ayın hareketlerine göre her yıl 10 gün evel gelmektedir. Hicri Takvimde ay yılı takip edilir.
Tanzimat Dönemi'ne kadar Osmanlı Devleti'nde Hicrî takvim her sahada resmi takvim olarak kullanıldı. Yılbaşı 1 Muharrem'di. Tanzimat Dönemi'nde, (13 Mart 1840 yılında) 1 Mart 1256 Cuma günü olarak Rumi Takvimin yılbaşı kabul edildi. 1840 yılından  1870 yılına kadar hem Hicri hem de Miladi takvim birlikte uygulandı. Eskiler doğum tarihi olarak hep Rumi Takvimi başlangıç alırlardı.
Cumhuriyetimizin ilanından sonra 26 Kanunievvel (Aralık) 1341 (M. 1925) tarih ve 698 sayılı Kanun'la Rumi takvim terkedilerek Miladi Takvime geçildi. Böylece başlangıcı olan 1300'lü seneler terkedilip batılı ülkelerin kullandığı 1900'lü seneler resmen uygulamaya konuldu. Bu takvime de Miladi Takvim denilmektedir.
Hangi takvimi esas alırsanız alın Türk Takviminde Mart Ayının ayrı bir yeri vardır. Mart ayı Türk Kültüründe bahar ayı olarak anılır.
Son cemre olan 3. Cemre  6 martta toprağa düşer. Toprak bu tarihten itibaren ısınmaya başlar. Yeraltı suları soğumaya yerüstü suları ısınmaya başlar. Kardelenden sonra sarıçiğdem, mor-sürmeli çiğdem, sümbül, lale ve sultan nevruz açmaya başlar. Baharın sıcaklığı yavaş yavaş kendini hissettirmeye başlar.
13 Martta Rumi Takvim aybaşıdır. 21 Mart Türklerin Ergenekon’dan çıkışı olan Sultan Nevruz dur. 21 Martta gece gündüz eşitliği vardır. Bu ayın 21. gününe bahar ekinoksu da denmektedir. Bakmayın havaların ısınmaya başladığına. Çünkü mart dokuzu da bu aydadır. Atalarımız “mart kapidan baktırır kazma kürek yaktırır” sözünü boşuna söylememişler.
Ama biz her zaman mart ayını toprağın tabiatın uyandığı ay olarak kabul ederiz. Mart ayında sadece toprağın uyanması değil bütün canlılarda hareketlik var. Baharın ilk ayını doyasıya yaşamanız dileğiyle esen kalınız.  

                                                                 Hidayet AYTEKİN
                                                         alpdedeoglu60@hotmail.com

Yorum Ekle
Ad Soyad
Yorum Başlığı
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.